الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
6
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
دزدزدگى ، يا بيمارى ، يا گم كردن اموال خود ، و يا علل ديگر ، به چنين وضعى افتادهاند ، اين گونه اشخاص را بايد از طريق زكات به مقدارى كه براى رسيدن به مقصد لازم است بىنياز ساخت . در پايان آيه به عنوان تاكيد روى مصارف گذشته مىفرمايد : « اين فريضه الهى است » ( * ( فَرِيضَةً مِنَ اللَّه ) * ) . و بدون شك اين فريضه ، حساب شده ، و كاملا دقيق ، و جامع مصلحت فرد و اجتماع است ، زيرا « خداوند دانا و حكيم است » ( * ( وَاللَّه عَلِيمٌ حَكِيمٌ ) * ) . در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد : 1 - فرق ميان « فقير » و « مسكين » در ميان مفسران گفتگو است كه آيا فقير و مسكين ، مفهوم واحدى دارند و به عنوان تاكيد در آيه فوق ذكر شدهاند ؟ و بنا بر اين مصارف زكات ، هفت مصرف مىشود ، و يا اينكه دو مفهوم مخالف دارند ؟ غالب مفسران و فقها احتمال دوم را پذيرفتهاند ، ولى در ميان طرفداران اين عقيده ، نيز در تفسير اين دو كلمه ، گفتگوهاى زيادى است ، اما آنچه نزديكتر به نظر مىرسد اين است كه « فقير » به معنى كسى است كه در زندگى خود كمبود مالى دارد ، هر چند مشغول كسب و كارى باشد و هرگز از كسى سؤال نكند ، اما « مسكين » كسى است كه نيازش شديدتر است و دستش از كار كوتاه است ، و به همين جهت از اين و آن سؤال مىكند . شاهد اين موضوع ، نخست ريشه لغت مسكين است كه از ماده « سكون » گرفته شده ، گويا چنين كسى بر اثر شدت فقر ، ساكن و زمينگير شده است . ديگر اينكه ملاحظه موارد استعمال اين دو كلمه در قرآن معنى فوق را تاييد